Metody Nauczania

Metoda nauczania to system celowych działań nauczyciela organizujących poznawczą i praktyczną działalność ucznia, która zapewnia osiąganie zamierzonych (określonych) celów nauczania. System tych działań zależy zarówno od ogólnego celu nauczania każdej jednostki lekcyjnej, jak i od celów szczegółowych, operacyjnych. Na każdej lekcji powinny być stosowane co najmniej 2 metody.
Każda metoda nauczania powinna spełniać następujące warunki
a)    Powinna odpowiadać głównym (podstawowym) celom procesu dydaktyczno – wychowawczego
b)    Powinna rozwijać sferę poznawczą ucznia, a przede wszystkim procesy myślowe
c)    Powinna być dostosowana do właściwości rozwojowych ucznia
d)    Powinna uwzględniać charakterystyczne właściwości danego przedmiotu nauczania
e)    Powinna wyzwalać w uczniach aktywność lub wpływać na jej rozwój
f)    Powinna przyczyniać się do systematyzacji przyswajanych treści, wiedzy, kształtowanych umiejętności

Realizowanie tych warunków wymaga od nauczyciela wielu przemyśleń i decyzji, przy czym każda decyzja powinna uwzględniać fakt, że
-    wybór metody powinny determinować cele, treści nauczania (ważność, złożoność, struktura) i charakterystyczne cechy przekazywanych treści
-    wybór powinien uwzględniać korelację między zasadami nauczania i możliwościami intelektualnymi uczniów
-    wybór powinien uwzględniać zależność między formami organizacyjnymi, typami lekcji i jej strukturą

Zasada indywidualizacji i zespołowości

Opiera się na następujących założeniach
1.    Każdy uczeń jest niepowtarzalną indywidualnością, dlatego nauczyciel powinien uwzględniać tę indywidualizację w procesie nauczania, np. poprzez
-    zadania domowe (o różnym stopniu trudności, zasięgu, wykraczające poza materiał nauczania)
-    referaty (dostosowane do zainteresowań, poziomu intelektualnego)
-    przygotowanie uczniów do olimpiad
-    prowadzenie zajęć wyrównawczych i kółek zainteresowań
-    wprowadzenie dodatkowych zadań na sprawdzianach
-    zachęcanie uczniów lepszych do pomocy uczniom słabszym  – w zamian, np. za punkty z zachowania
2.    Klasa jest pewnym zespołem. Odpowiednia organizacja, koordynacja pracy w grupach powinna być wykonywana przy użyciu odpowiednich kryteriów podziału na grupy. Grupy powinny mieć zmieniany skład.

Zasada trwałości wiedzy i umiejętności

Wynika z podstawowych celów kształcenia, którymi są m.in. wyposażenie uczniów w wiedzę i umiejętności zawodowe, zapewniające efektywne działanie w zmieniających się sytuacjach praktycznych.

Wprowadzenie nowego materiału

  • pobudzanie zainteresowania uczniów przez odwoływanie się do ich uprzednich doświadczeń i uwydatnienie teoretycznej i praktycznej ważności nowych wiadomości i umiejętności
  • atrakcyjne wprowadzanie nowego materiału sprzyjające intelektualnemu przeżyciu i lepszemu opanowaniu nowych treści

Utrwalenie nowego materiału

  • doprowadzenie do powiązania nowej wiedzy z wiedzą opanowaną wcześniej przez uczniów
  • ukazywanie nowego materiału w różnych powiązaniach
  • uwzględnienie w procesie opanowywania materiału 3 etapów
  1. powierzchniowego zaznajamiania z materiałem (wyodrębnienie fragmentów interesujących ucznia)
  2. pogłębianie materiału (oddzielenie rzeczy istotnych od drugorzędnych)
  3. wyszukiwanie związków między nowym materiałem a innymi zagadnieniami

Stosowanie praktyczne

  • stosowanie opanowanej wiedzy podczas zajęć warsztatowych przy uwzględnieniu następujących etapów

1)        wyjaśnienie sensu czynności

2)        demonstrowanie czynności

3)        ćwiczenie czynności w różnych układach

Powtarzanie

  • powtarzanie w sposób logiczny, w innych układach niż materiał był przyswajany, grupowanie materiału wokół pewnych zagadnień, itp.
  • Odpowiednie rozłożenie powtórek w czasie
  • Powtarzanie czynności praktycznych aż do pewnego ich zautomatyzowania

Zasada wiązania teorii z praktyką

Zasada ta koreluje z ogniwem łączenia teorii z praktyką. Bazuje na takiej organizacji procesu dydaktycznego, w którym możliwie wszechstronnie wykorzystuje się łączenie wiedzy (teorii) z praktyką. Najlepszym sposobem jaj realizacji jest wykorzystywanie metod nauczania problemowego.

Korzyści ze stosowania tej zasady
-    pozwala zrozumieć
-    zapamiętać
-    sprawdzić
-    pokazuje użyteczność

Warunki poprawności tej zasady
    wszelkie działania uczniów winny być poprzedzone przekazaniem określonej partii wiedzy
    przygotowane zadania winny być oparte na treściach nowych, które uczeń musi sam sobie przyswoić
    wszelkie zadania dydaktyczne muszą realizować cele kształcące
    zasada ta musi być wykorzystywana w różnych momentach (ogniwach) procesu dydaktycznego

Nauczaj tak, aby twoi uczniowie umieli stosować opanowaną wiedzę teoretyczną w różnych sytuacjach praktycznych.